Elektromobillərdən danışarkən əsas diqqət adətən batareyaya, yürüş ehtiyatına və şarj sürətinə yönəlir. Halbuki elektrik mühərriklərinin də bir neçə fərqli konstruksiyası var. İstehsalçılar səmərəlilik, güc, çəki və istehsal xərcləri arasında optimal tarazlıq yaratmaq üçün müxtəlif texnologiyalardan istifadə edirlər.

Elektrik avtomobillərində ən geniş yayılmış həllərdən biri daimi maqnitli sinxron mühərriklərdir (PMSM). Bu konstruksiyada rotorun daxilində yerləşdirilən daimi maqnitlər maqnit sahəsi yaradır, statorun yaratdığı fırlanan maqnit sahəsi isə rotoru hərəkətə gətirir.

Belə mühərriklər yüksək səmərəliliyi, kompakt ölçüləri və kiçik çəki ilə böyük güc hasil etmək qabiliyyəti ilə seçilir. Lakin onların istehsalında istifadə olunan güclü maqnitlər çox vaxt nadir torpaq elementlərinə ehtiyac yaradır. Bu isə xammalın qiyməti və təchizatı baxımından müəyyən risklər yaradır.

İkinci növ asinxron, yaxud induksiya mühərrikləridir. Burada rotor daimi maqnitlər əvəzinə, elektrik cərəyanının təsiri ilə maqnit sahəsi yaradan metal çubuqlardan hazırlanır. Bu konstruksiya nadir torpaq elementlərindən asılılığı aradan qaldırır və etibarlı quruluşu ilə seçilir.

Digər tərəfdən, rotor daxilində cərəyanın yaranması əlavə istilik və enerji itkisinə səbəb olur. Bununla belə, mühərrik işləmədikdə fırlanmaya müqaviməti az olur. Audi Q6 e-tron quattro modelində bu texnologiyadan ön oxda istifadə edilir, arxa oxda isə daimi maqnitli mühərrik yerləşdirilir.

Üçüncü texnologiya elektriklə həyəcanlandırılan sinxron mühərriklərdir (EESM). Bu sistemdə rotorun daxilindəki sarğılar elektrik enerjisi ilə qidalanaraq elektromaqnitə çevrilir. Daimi maqnitlərdən fərqli olaraq, maqnit sahəsinin gücünü dəyişmək mümkündür. Bu da mühəndislərə mühərrikin işini müxtəlif sürət və yük şəraitinə uyğunlaşdırmağa imkan verir.

BMW yeni nəsil elektrik güc qurğularında, Renault isə R5 E-Tech kimi modellərində bu texnologiyadan istifadə edir. Üstünlüklərinə baxmayaraq, rotor sarğılarının qidalanması əlavə enerji sərfi və konstruktiv mürəkkəblik yaradır.

Maraqlıdır ki, avtomobil istehsalçıları bu texnologiyalardan yalnız birini seçməklə kifayətlənmirlər. Bəzi tamötürməli elektromobillərdə iki fərqli mühərrik növü birlikdə işləyir. Məsələn, daimi maqnitli mühərrik gündəlik hərəkətdə səmərəli dartmanı təmin edir, induksiya mühərriki isə əlavə güc və ötürmə qabiliyyəti lazım olduqda işə qoşulur.

Nəticədə, elektromobilin səmərəliliyi təkcə mühərrikin nə qədər güclü olmasından deyil, enerjini nə dərəcədə düzgün istifadə etməsindən də asılıdır. Buna görə də gələcək elektromobillərdə fərqli mühərrik konstruksiyalarının paralel istifadəsi daha geniş yayıla bilər.

Bütün bu texniki fərqləri yadda saxlamaq çətin görünə bilər. Amma narahat olmayın: elektromobil alarkən mühərrikin hansı növdən olduğunu soruşanların sayı, yəqin ki, onun 0-dan 100 km/saata neçə saniyəyə çatdığını soruşanlardan xeyli az olacaq.

© 2000–2026 Autograph.az. Bütün hüquqlar qorunur. Materialların köçürülməsi və ya hər hansı formada istifadəsi yalnız Autograph.az-a aktiv keçid göstərilməklə mümkündür.